Veel Molukse jongeren kiezen voor een lager onderwijsniveau vanwege hun vrienden. Het wordt tijd dat zij beseffen dat zij moeten werken aan hun eigen toekomst in plaats van hun lot te laten bepalen door de vriendengroep. Minggoes doet het goed in groep 8 van de basisschool. De leraar is zeer tevreden. Het resultaat van de Citotoets bevestigt wat de leraar vermoedt: Minggoes kan met gemak naar het vwo. De Citoscore van Tjallie en Noes, de twee beste vrienden van Minggoes, toont een ander niveau: mavo. Waar kiest Minggoes voor: vwo of mavo?

Recente studies wijzen uit dat veel Molukse jongeren onderwijs volgen dat afwijkt van het schooladvies. Zo blijkt uit het zojuist verschenen onderzoeksrapport 'Klaar voor de start' van Anneke Dorrestein (PON, Kennis in uitvoering), dat een deel van de Molukse jongeren met een havo- of vwo-advies toch voor een ander schooltype kiest. Ook de quick scan van Trees Tunjanan van Forum begin dit jaar toont aan dat een aanzienlijk aantal onderwijs volgt op een lager niveau dan het schooladvies: 22 procent volgt vbo in plaats van mavo, 33 procent kiest voor mavo in plaats van havo en 36 procent gaat naar mavo of havo in plaats van vwo.

Een van de verklaringen die Tunjanan daarvoor geeft, is dat hun vrienden daar ook naar toe gaan. Voor veel Molukse jongeren is lid zijn van een Molukse vriendengroep erg belangrijk. Dit helpt hen in hun zoektocht naar de eigen identiteit en in de ontwikkeling van hun eigen opvattingen. Daarnaast biedt de groep hen vertrouwdheid en veiligheid. Daar is op zich niks mis mee. Deze groepsverbondenheid wordt een belemmering als dat jongeren zich in hun schoolkeuze laten leiden door de groep. Onder het motto 'doe gewoon, dan doe je al gek genoeg', wordt doorleren door de groep als negatief beoordeeld. Wil je als jongere je verder ontwikkelen, dan ben je 'sombong' (kapsones hebben).

Het kreeftengedrag treedt in werking: zoals een kreeft door andere kreeften in een mand wordt tegengehouden om eruit te kruipen, zo belemmeren de jongeren elkaars toekomst. De keuze voor een school waar de anderen ook naartoe gaan, kan een voorbode zijn van volgzaam gedrag. Variërend van op stap gaan met de groep op doordeweekse avonden in plaats van voorbereiding op een toets tot verzuimgedrag en zelfs vroegtijdig stoppen met de opleiding. Het rapport 'Klaar voor de start' meldt dat 23 procent van de Molukse jongeren de tweede opleiding niet afmaakt, omdat ze geld willen verdienen. Volgzame jongeren die zich later willen begeven in arbeidssectoren waarin competenties als kritisch denkvermogen, wilskracht, actief meedenken en verantwoordelijkheidsgevoel een vereiste zijn, komen van een koude kermis thuis.

Het is tijd dat Molukse jongeren beseffen dat ze moeten werken aan hun eigen toekomst en aan een volwaardige plek binnen de Nederlandse samenleving in plaats van het 'najagen' van andermans dromen. De Molukse vriendengroep als referentiepunt bevordert weliswaar persoonlijke ontwikkeling en welbevinden, maar moet geen dwangbuis worden. Je blijft een individu met je eigen talenten ook al behoor je tot een groep. En in die hoedanigheid ben je verantwoordelijk voor je eigen handelen en succes. Molukse jongeren dienen zich ook te richten op leeftijdsgenoten die dezelfde schoolambities en interesses hebben. Er zijn ook succesvolle rolmodellen binnen de Molukse gemeenschap.